آخرین عناوین
چهارشنبه ۲۴ شهریور ۱۳۹۵ | ۰۷:۰۰ ق.ظ
استاد روابط بین الملل:
رفتار ترکمنستان تحت تاثیر بازیگران فرامنطقه‌ای است / منطقه آزاد اینچه برون نتایج ملموس اقتصادی ندارد
دکتر عبدالرضا بای عضو هیات علمی دانشگاه آزاد آزادشهر و کارشناس روابط بین الملل تاکید کرد: بدون تغییر رویکرد ترکمنستان در قبال ایران ظرفیت‌های اقتصادی و فرهنگی دو کشور بالقوه می‌ماند و بالفعل نمی‌شود.

%d9%86%d8%b4%d8%b3%d8%aa-%d8%a2%d8%b3%db%8c%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2%db%8c-%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%da%af%d9%86%d8%a8%d8%af

به گزارش سلام گنبد، دکتر عبدالرضا بای در نشست “بررسی جایگاه و آخرین تحولات آسیای مرکزی؛ فرصت‌ها و چالش‌های پیش رو” با اشاره به ظهور کانون‌های ژئوپلتیکی آسیای مرکزی و قفقاز پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اظهار داشت: عده‌ای از تحلیل‌گران همچون برژینسکی در شناسایی منظومه‌های قدرت در نظام بین‌الملل از این مناطق با عنوان حفره‌های آسمانی یاد می‌کنند؛ مناطقی که در دوران گذار هستند و هنوز ثبات سیاسی در آن‌ها شکل نگرفته است.

این کارشناس روابط بین‌الملل با بیان خلا قدرت و رقابت سیاسی به وجود آمده پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، حضور سه دسته از بازیگران را در آسیای مرکزی برشمرد و گفت: روسیه، چین و ایران سه قدرت اصلی و تاثیرگذار بازیگران پیرامونی آسیای مرکزی هستند. بازیگران نوع دوم بازیگران فرامنطقه‌ای هستند که منافع شان در سطح جهانی تعریف می‌شود. ایالات متحده آمریکا مهم‌ترین بازیگر فرامنطقه‌ای آسیای مرکزی است. رژیم صهیونیستی، پاکستان، و ترکیه هم بازیگران منطقه‌ای این حوزه هستند.

وی این منطقه ژئوپلتیکی را محل تلاقی و تضاد این سه نوع بازیگر دانست و تاکید کرد: هر بازیگری که توانایی تاثیرگذاری بیشتری در این مناطق داشته باشد، به همان میزان می‌تواند کشورهای مرکزی این منطقه را به سمت خودش جلب کند.

%d9%86%d8%b4%d8%b3%d8%aa-%d8%a2%d8%b3%db%8c%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2%db%8c-%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%da%af%d9%86%d8%a8%d8%af-7

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی آزادشهر با تحلیل روابط جمهوری اسلامی ایران و آسیای مرکزی در سه دهه اخیر و با اشاره به دو نگاه فرصت‌محور و تهدیدمحور موجود در کشورمان به مناطق آسیای مرکزی و قفقاز پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، افزود: دولت‌های منطقه آسیای مرکزی و قفقاز در تلاش‌اند به منظور حفظ استقلال خود از روسیه، نیازهای اقتصادی‌شان را تامین کنند و اولویت نخست آن‌ها اقتصاد است و در پی آن ثبات سیاسی که این دو را به هم پیوند زده‌اند. بنابراین بدیهی است اگر جمهوری اسلامی ایران بتواند روابط اقتصادی باثباتی با این کشورها برقرار کند و توانایی تامین نیازهای اقتصادی این کشورها را داشته باشد، این کشورها به سمت روابط حسنه با جمهوری اسلامی تشویق می‌شوند. در مقابل اگر آمریکایی‌ها و کشوری مانند ترکیه بتوانند این کار را برای آن‌ها انجام دهند، این کشورها به آن سمت متمایل خواهند شد.

بای با اشاره به مخالفت‌ها و کارشکنی‌های گسترده آمریکایی‌ها با هرگونه بالفعل شدن ظرفیت‌های ژئوپلتیکی جمهوری اسلامی ایران در آسیای مرکزی، به تشریح تئوری “همه چیز بدون ایران” پرداخت و گفت: آمریکایی‌ها معتقدند هر فعل و انفعال و کنشی که در آسیای مرکزی قرار است شکل بگیرد، بدون حضور ایران باید ایجاد شود. به عنوان مثال مسیر لوله‌های نفت به جای شمال به جنوب، شده است شرق به غرب. ژئوپلتیک لوله‌های نفتی حکایت از استراتژی و راهبرد از سوی نظام بین‌الملل و آمریکا دارد. مسیر خط لوله باکو-تفلیس-جیحان (از دریای خزر به دریای مدیترانه) در همین راستا به عنوان سیاسی‌ترین خط لوله دنیا مطرح می‌شود. زمانی که این خط لوله افتتاح می‌شود، بیش از بیست کشور دنیا در سطح سران و یا پایین تر در این افتتاح حضور دارند. چرا که بناست تمامی مسیرهایی که می‌تواند ژئوپلتیک ایران را فعال کند، خنثی کند. اگر مسیر نفتی افغانستان-پاکستان-دریای عمان یا مسیر قزاقستان-چین تعریف می‌شود، همه برای این است که ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران در این منطقه خنثی شده و ایران نتواند در این منطقه تحرک خاصی داشته باشد.

%d9%86%d8%b4%d8%b3%d8%aa-%d8%a2%d8%b3%db%8c%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2%db%8c-%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%da%af%d9%86%d8%a8%d8%af-8

این استاد دانشگاه در ادامه از روابط جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان و چالش‌های پیش روی آن سخن گفت و افزود: اینکه چرا ما نمی‌توانیم با ترکمنستان روابط مناسبی برقرار کنیم به تاثیر مدیریت ایالات متحده آمریکا و ساختار جهانی است که بر رفتار بازیگران منطقه‌ای اثر می‌گذارد. در چند سال گذشته به خاطر داریم که ترکمنستان بدون توجه به حضور قوم ترکمن در استان گلستان، در سه دوره متوالی گاز را در سردترین فصول سال بر ایران، قطع می‌کند و در واقع علایق سیاسی خودش را بر علایق قومی، فرهنگی و قبیله‌ای مقدم می‌داند.

وی تنش‌های اخیر میان ایران و ترکمنستان در خصوص افزایش چندبرابری عوارض ترانزیتی از سوی ترکمنستان و اقدام متقابل ایران را ناشی از همین تاثیر دانست و اظهار داشت: متاسفانه ترکمنستان اثبات کرده خیلی مشتاق به روابط با ما نیست. رفتار ترکمنستان تحت تاثیر همان عقبه ذهنی است که توسط بازیگران دیگر شکل گرفته است. بُعد دیگر این نگرش ترکمنستان در برخورد با اتباع ما مشخص می‌شود. این نوع برخوردهایی که با اتباع ما دارند، چه در حوزه صید و صیادی و چه در حوزه بازرگانی، یک نگاه بسیار منفی است. در موضوع زندانیان ایرانی در ترکمنستان نیز همین طور است. البته در چند ماه اخیر توافقاتی شده تا زندانیان را بر اساس تفاهم‌نامه استرداد مجرمین به کشورمان انتقال داده تا الباقی حبس را در ایران بگذرانند. البته عملکرد خودمان نیز بی‌تاثیر نیست. در این سال‌ها متاسفانه کم‌کاری‌هایی صورت گرفته و در برخی مواقع هم اصلا خوب عمل نکرده‌ایم.

%d9%86%d8%b4%d8%b3%d8%aa-%d8%a2%d8%b3%db%8c%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2%db%8c-%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%da%af%d9%86%d8%a8%d8%af-12

بای با استناد به این پس زمینه روابط دو کشور تصریح کرد: با توجه به این رویکرد، نمی‌توان به اقداماتی همچون راه‌آهن و منطقه آزاد تجاری-صنعتی اینچه‌برون خیلی خوشبین بود و نتایج ملموس اقتصادی را انتظار کشید. تا زمانی که این نگاه ترکمنستان نسبت به ایران و تاثیرپذیری از بازیگران فرامنطقه‌ای تغییر نکند، ظرفیت‌ها همچنان بالقوه می‌ماند و بالفعل نمی‌شود. ترکمنستان حتی به مردمان قوم ترکمن‌ کشورمان هم به سختی ویزا می‌دهند و تجارت در قزاقستان به مراتب نسبت به ترکمنستان راحت‌تر است. همه این‌ها ناشی از نگاه‌های سیاسی حاکم بر ترکمنستان است.

وی همچنین اضافه کرد: از طرف دیگر همان بحث نیاز اقتصادی این کشورها مطرح است. آیا اقتصاد ما می‌تواند نیازهای اقتصادی ترکمنستان را برطرف نماید؟ قطعا در حال حاضر نمی‌توانیم. پس اولویت ترکمنستان به سمت کشوری است که بهتر بتواند نیازهای آن کشور را تامین بکند. ما چون اقتصادمان ضعیف است، در حال حاضر توانایی تزریق سرمایه به این کشورها را نداریم. طبیعی است که این کشورها به سمت کشورهایی چون ترکیه، اسرائیل و… متمایل شوند.

شایان ذکر است؛ نشست “بررسی جایگاه و آخرین تحولات آسیای مرکزی؛ فرصت‌ها و چالش‌های پیش رو”، نخستین نشست از سلسله نشست‌های بین الملل رسانه خبری-تحلیلی سلام گنبد بود که سه شنبه ۱۶ شهریور ماه با حضور کارشناسان و علاقه مندان به مسائل آسیای مرکزی در دانشگاه آزاد اسلامی گنبدکاووس انجام شد.


مطالب مرتبط:

    + بنیادگرایی تا ۱۰ سال آینده در ترکمنستان تشدید می‌شود

    + نشست “بررسی جایگاه و آخرین تحولات آسیای مرکزی” برگزار شد + گزارش تصویری

ثبت دیدگاه

(1) دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سلام گنبد در وب سایت منتشر خواهد شد.

(2) پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.

(3) پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

نام:

رایانامه:

متن:

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.