گزارشی از یک نشست کم‌سابقه/ اجتماعی برای بازشناسی هویت جرجان زمین

به گزارش سلام گنبد، فرهنگ‌سرای جرجان زمین گروهی متشکل از چهره‌ها و فعالان عرصه فرهنگ، ادب، هنر و تاریخ است که دغدغه مشترک‌شان عبارت است از: «هویت‌یابی فرهنگی-تاریخی مردمان جرجان». نخستین جلسه رسمی این گروه جهت تبادل نظر و رسیدن به تعاریف مشترک برای مشخص کردن جهت‌گیری‌ها در برنامه‌های آینده بعدازظهر سه شنبه ۱۰ مرداد ۱۳۹۶ در کافه کتاب سلام شهرستان گنبدکاووس انجام شد.

در ابتدا، محمدجواد احمدی اصل دبیر نشست ضمن خوشامدگویی به حاضران در ضرورت تشکیل این جلسه اظهار داشت: احیای هویت جرجان‌زمین و آشناکردن مردم با تاریخ و فرهنگ این سرزمین نیازمند کوشش بیشتر ماست. ناآگاهی مردم همچنان غفلت از سرمایه‌های میراثی و هویتی به دنبال دارد و چه بسا شاهد آسیب به آثار تاریخی نیز باشیم.

وی ادامه داد: باید معرفی آثار تاریخی منطقه و بزرگان این سرزمین به مردم صورت گیرد. تاکنون یازده بنای تاریخی مانند ساختمان مرکز بهداشت (که یک باغ ایرانی است) و دانشگاه تربیت معلم، در گنبدکاووس شناسایی شده و برنامه‌ی ثبت ملی آن‌ها پیگیری می‌شود.

«محمد قجقی» مدیرعامل بنیاد مختومقلی فراغی، گنبدکاووس و سابقه‌ی تاریخی آن را مربوط به همه دانست و تاکید کرد: لازم است همه اقوام و گروه‌ها در این باره بکوشند.

وی ثبت و تشکیل یک سمن در این باره را پیشنهاد داد و افزود: باید از ظرفیت‌ اشخاص و صاحب نظران در سطح استانی، ملی و حتی خارج از ایران برای این منظور استفاده کرد. می‌توان برخی پایان‌نامه‌های دانشگاهی را به سوی بازشناسی جغرافیای تاریخی جرجان زمین، آثار، مفاخر، اقوام و مذاهب منطقه جهت دهی و به آن‌ها کمک کنیم.

«اسماعیل جاجرمی» شاعر برجسته گنبدی، نیز با تاکید بر نوشتن اساس‌نامه و داشتن دستورکار در هر جلسه، اضافه کرد: ارتباط نخبگان با هم بسیار ارزشمند است. اتفاقی که به یاد ندارم در گنبدکاووس به این شکل افتاده باشد. ارتباط و تبادل نظر افراد آگاه می‌تواند سبب افزایش توان فکری و اجرایی آن‌ها شود و راهگشا باشد.

«حسن سالاری» پژوهشگر تاریخ علم، تصریح کرد: تعریف گروه و نوشتن اساس‌نامه و داشتن دستورکار برای هر جلسه می‌تواند فعالیت‌های گروه را هدف‌مندتر و پربارتر کند و بهتر است گفت‌وگوهای این جلسه در این رابطه باشد. راه‌اندازی “ویکی‌جُرجان” می‌تواند به جرجان‌پژوهشی بسیار کمک کند و اعضای مورد تایید این گروه می‌توانند در تولید محتوای آن همکاری داشته باشند.

«صالح کاهانی» دانش آموخته هنر اسلامی، نقش پررنگ “خودآگاهی” را برای رشد یادآور شد و گفت: نگاه به خود و آگاهی نسبت به داشته‌هایمان را مورد نظر داشته باشیم. ارتباط نخبگان با مردم و سطح جامعه را تقویت کنیم تا شاهد رشد خودآگاهی در مردم باشیم.

«رضا سرایلو» مدیرمسئول رسانه سلام گنبد، با برشمردن انگیزه‌های تشکیل “فرهنگ‌سرای جرجان زمین” اظهار داشت: یافتن هویت تاریخی یکی از اضلاع رشد و توسعه‌ی پایدار منطقه است. گفت‌وگو پیرامون ابعاد مختلف چگونگی بازشناسی این هویت و کاردکردهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن پیش زمینه هر اقدام دیگر است.

«مرتضی مافی» دانشجوی مرمت آثار تاریخی، ضمن بیان اینکه بسیاری از کارهای بزرگ از جمع‌های کوچک با همت‌های بلند سرچشمه می‌گیرد، ادامه داد: آیا ارزش‌های برج قابوس به مردم این منطقه معرفی شده است؟ آیا پس از ثبت جهانی این اثر، رویداد خاصی درباره‌ی آن رخ داده است؟ آیا نمی‌توان از برخی شخصیت‌هایی که برای مردم شناخته‌شده‌اند، مانند سردار آزمون، به عنوان سفیر فرهنگی-رسانه‌ای در این باره کمک گرفت؟

«آنادردی کریمی» کارشناس ارشد تاریخ، نویسنده و مترجم با فوری قلمداد کردن جمع آوری گنجینه‌های باقی مانده از فرهنگ عامه تاکید کرد: گفت‌وگو با مردم کهنسال و جمع آوری تاریخ شفاهی منطقه می‌تواند بسیار سودمند باشد و باید زودتر در این زمینه اقدام کرد.

وی افزود: با توجه به زمینه‌های کاری گسترده در بحث جرجان‌پژوهشی باید از دیگر گروه‌ها و افراد فعال در منطقه نیز کمک گرفت.

«پوریا بای» دانشجوی ارشد حقوق و فعال اجتماعی با اشاره به تجربه‌های خود در معرفی شهر رامیان و جاذبه‌های گردشگری آن در ویکی‌پدیا، گفت: این‌که جرجان دقیقا کجاست و چه تاریخی دارد، برای بسیاری از مردم ناشناخته است و در این زمینه باید بیشتر کار کرد.

او ادامه داد: با توجه به حضور اقوام، مذاهب و ادیان که از گذشته تا حال در جرجان زمین زیسته اند، پیشنهاد می‌کنم محور اشتراک را به خاک این سرزمین دهیم و همه آن‌ها که به نوعی برخاسته و متعلق به این پهنه جغرافیایی هستند را مدنظر داشته باشیم.

«محمدعلی اندیشه‌خراسانی» نویسنده و پژوهشگر تاریخ گنبدکاووس نیز با استقبال از مباحث طرح شده، یادآور شد: بهتر است زودتر دست به کار شویم و چنان نشود که فقط چند جلسه برگزار کنیم و خروجی خاصی نداشته باشیم.

در انتهای این نشست، چند هدف اولیه برای ادامه فعالیت این گروه تعریف شد که در گفت‌وگوهای آتی اصلاح و تکمیل شود. این اهداف به شرح زیر است:

  • شناختن و شناساندن جغرافیای تاریخی جرجان به مردم در سطح منطقه و فرامنطقه
  • بررسی فراز و فرود تاریخی شهر و سرزمین جرجان
  • بررسی مردم‌شناسی اقوام زیست‌کرده در جرجان‌زمین
  • ارتباط با پژوهشگران مرتبط با تاریخ و فرهنگ جرجان‌زمین در سطح منطقه و فرامنطقه
  • پژوهش درباره‌ی ادیان و مذاهب در راستای وفاق (مسیحیان، حنفیان و علویان، یهودیان، ارمنی‌ها و دیگر مسلک‌ها)
  • پژوهش درباره‌ی ادبیات عامه (فولکلور) با استانداردهای جهانی و کمک‌ از پژوهشگران برجسته
  • شناسایی افراد و فعالان میراث فرهنگی مرتبط با جرجان در سطح منطقه و فرامنطقه
  • تقویت گروه و معرفی آن به عنوان نهاد مشاوره‌ای برای سازمان‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای
  • شناسایی و شناساندن آثار باستانی و کمک به ثبت آثار کم‌تر شناخته‌شده
  • گردآوری اسناد (از خانه‌ها و مراکز) به صورت کتابخانه و راه‌اندازی پایگاه اینترنتی
  • شناسایی و شناساندن قابلیت‌های گردشگری منطقه و کمک به بهبود امکانات رفاهی
  • تقدیر از مفاخر فرهنگی و برگزاری جلسه‌ها و همایش‌های معرفی و بزرگداشت

«محمد قجقی» مدیرعامل بنیاد مختومقلی فراغی، «حسن سالاری» پژوهشگر تاریخ علم و نویسنده‌ کتاب‌های تاریخی و علوم به زبان ساده، «آنادُردی کریمی» کارشناس ارشد تاریخ و مترجم، «محمدعلی اندیشه خراسانی» نویسنده‌ و پژوهشگر تاریخ گنبدکاووس، «اسماعیل جاجرمی»، «احمد نعمت‌زاده»، «حسن حسینی» و «بهمن نشاطی» شاعر، «محمدجواد احمدی اصل» مرمت‌‌گر بناهای سنتی و کارشناس اداره‌کل میراث فرهنگی گلستان، «مرتضی مافی» دانشجوی مرمت آثار تاریخی، «رضا سرایلو» مدیرمسئول رسانه مردمی سلام گنبد، «امید رحیمی» کارشناس ارشد مطالعات منطقه‌ای و دبیر مجمع وفاق اسلامی، «پوریا بای» دانشجوی حقوق عمومی و فعال اجتماعی، «محمد اسدالله‌پور» کارشناس مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی و «صالح کاهانی» دانش‌آموخته‌ هنر اسلامی اعضای حاضر در این نشست بودند.

 

جشن روز گنبدکاووس برای نخستین بار در مجاورت برج جهانی قابوس برگزار می‌شود

سلام گنبد | منصور طعنه گنبدی ظهر شنبه در حاشیه بازدید از محل برگزاری جشن روز گنبدکاووس در جمع خبرنگاران اظهار داشت: برای جشن مردمی روز گنبدکاووس، فضای گنبدی شکل به مساحت ۲۰۰ مترمربع با پوشش چادر از آلمان در محوطه برج قابوس در حال آماده‌سازی است.

شهردار گنبدکاووس افزود: این جشن در روزهای ۱۲ و ۱۳ مردادماه با حضور میهمانان کشوری و مسئولان استانی و شهرستانی و حضور گسترده مردم استان گلستان برگزار خواهد شد.

وی تصریح کرد: این جشن مردمی به مدت ۲ روز است که در روز نخست برگزاری مسابقات ورزشی، جشنواره غذا، مسابقه نقاشی، مقاله‌نویسی و غیره به همراه نمادی از زندگی اقوام مختلف در شهرستان اجرا می‌شود.

طعنه گنبدی یادآور شد: در روز دوم مراسم به شکل رسمی به همراه شناسایی شهرستان و ظرفیت‌های مختلف آن در حوزه‌های مختلف، تقدیر از پیشکسوتان و افتخارآفرینان کنونی خواهد بود.

وی تاکید کرد: در روز نخست برنامه از ساعت ۷ تا ۱۲ شب و در روز دوم از ساعت ۸ تا ۱۲ در مجاورت برج جهانی قابوس برگزار می‌شود و امید داریم این جشن در سال‌های آتی، کاملتر و جامع‌تر از امسال با برنامه‌های متنوع‌تر برگزار شود.

شهردار گنبدکاووس تصریح کرد: “روز گنبدکاووس” با هدف شناسایی همه ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های شهرستان گنبدکاووس در حوزه‌های مختلف کشاورزی، تولیدی و به خصوص گردشگری در محوطه برج قابوس برگزار می‌شود.

طعنه گنبدی اظهار کرد: این جشنواره با نگاه ایجاد همدلی، اتحاد و همبستگی بین اقوام مختلف ساکن در شهرستان برگزار می‌شود که این جشنواره برای نخستین بار در تاریخ شهر گنبدکاووس برگزار می‌شود.

وی افزود: نمایشگاه تاریخ و مفاخر گنبدکاووس و شناسایی ظرفیت گردشگری شهرستان از مهم‌ترین بخش برنامه‌های این ۲ روز است و در کنار آن سعی شده زندگی، آداب و رسوم و آئین مختلف اقوام متفاوت ساکن در این شهرستان به نمایش گذاشته شود./ تسنیم

تعلقی که به شهرمان نداریم!

سلام گنبدیادداشت | کمتر عاقلی‌ست که در جوامع متکثر و متنوع فرهنگی-اجتماعی مانند گنبدکاووس چیزی جز دعوت به همگرایی، وحدت و انسجام اجتماعی را تجویز کند. و کمتر مکتب فکری واقع گرایی را می‌توان یافت که قوام نظامات اجتماعی خود را در چیزی جز پررنگ کردن و تقویت اشتراکات میان فرهنگی ببیند. چه اینکه قرآن کریم به عنوان اصلی ترین میثاق امت اسلامی، مسلمین را به “اعتصام به حبل الله” و پیروان ادیان ابراهیمی را به “توافق بر کلمه مشترک”، فراخوانده است.

هرچند بسیاری تحقق وفاق اجتماعی را حرکتی از درون به بیرون و منبعث از خواست عمومی مردم عنوان کرده‌اند، اما نمی‌توان از نقش عوامل بیرونی موثر در تحریک افکار عمومی برای رسیدن به وفاق و تقویت اشتراکات مانند رسانه‌ها یا کنش‌گری‌های اجتماعی صرف نظر کرد.

به عبارت ساده‌تر، اگر شهروندانی نسبت به میراثِ تاریخی-هویتی جُرجانِ‌شان، مفاخر دیروز و امروز آبادی‌شان، فرصت‌های نهفته در تنوع قومی-فرهنگی‌شان، مزیت‌های اقتصادی و ثروت‌های متراکم دیارشان و جزیره‌های گنجِ از هم منفصلِ سرزمین‌شان آگاهی و به همان نسبت تعلقی ندارند، می‌شود با برجسته کردن این داشته‌های مغفول و بزرگداشت رویدادهایی جهت یادآوری این ظرفیت‌های اصیل همگرایی، پایه‌های وفاق و انسجام جامعه گنبدی را شکل داد و به آینده امید واقع بینانه داشت.

۱۰ تیرماه روز ثبت جهانی گنبدقابوس یکی از این رویدادها می‌تواند باشد، اگر فرصت شناس باشیم. و چه متر و معیار خوبی‌ست برای سنجش میزانِ تعلقِ مدیران، نهادها و کنش‌گرانِ اجتماعی و عموم مردم گنبدکاووس به این هویت واحد! مدیر کارآمد بومی را نه از “برنامه‌های ابلاغیِ به فرموده‌ی..” در مناسبت‌های کلان ملی، بلکه در اقدامات برخاسته از هویت و ابتکارات محلی‌اش باید شناخت! ظاهراً در این حوالی ‌یافت می‌نشود!

در حالی که مدیریت شهری در شهرهای پیشگام در نامگذاری و نکوداشت “روز شهر”، به این رویداد به دید جشنواره‌ای از داشته‌های گذشته و حال برای نگاه به آینده بهره می‌برند و با انتخاب شعار و نماد و برنامه‌های متنوع روح هویت بومی را در شهروندان خود زنده نگه می‌دارند و همه ظرفیت‌ها را در این جهت به خدمت می‌گیرند، مدیران گنبدی هنوز فرصت برقراری یک جلسه نمادین را هم به این بهانه نداشته‌اند!

بدیهی‌ست که نمی‌شود کم‌کاری‌های خود را نیز به بهانه نگاه تنگ‌نظرانه بیرونی، فراموش کنیم و مدام بر دیگری لعنت فرستیم؛ ” من از بیگانگان دیگر ننالم. که با من هر چه کرد آن آشنا کرد.” / حافظ
راستی.. گنبدِ سرفرازِ قابوس، پیشاپیش روزت مبارک!

نویسنده: رضا سرایلو